W dniach 3 i 4 października w Obserwatorium Radioastronomicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Piwnicach pod Toruniem miał miejsce spektakularny eksperyment badawczy. Naukowcy z Katedry Geodezji Wydziału inżynierii Lądowej i Środowiska Politechniki Gdańskiej wspólnie z naukowcami z Katedry Radioastronomii Centrum Astronomicznego UMK w Toruniu, wraz z czterema polskimi firmami geodezyjnymi, wykonali skanowanie 32-metrowej czaszy anteny największego w Polsce radioteleskopu. Pomysłodawca i koordynator badań prof. Mariusz Figurski zaprosił do tego nietypowego eksperymentu firmy: Geotronics Polska (skanery Trimble TX8 i Riegl VZ-400 oraz tachimetr skanując Trimble SX10), Czerski Trade Polska (Stonex X300), Leica Geosystems (skaner Leica P40), Warszawskie Przedsiębiorstwo Geodezyjne (Z+F IMAGER 5010C).

Wykonany pomiar jest początkiem badań, które mają na celu opracowanie szybkiej i skutecznej metody badania deformacji grawitacyjnych czaszy anteny radioteleskopu oraz sposobu jej rektyfikacji. Dokładność pomiarów radioteleskopem w dużej mierze zależy od poprawności wykonania czaszy radioteleskopu, która w teorii ma kształt paraboloidy obrotowej i w czasie eksploatacji podlega deformacjom. Każdy ze skanerów rejestrował kształt czaszy anteny radioteleskopu przy ustawieniach 0º, 20º, 40º, 60º i 80º względem kierunku zenitu. Skanery były montowane w środku czaszy anteny bezpośrednio nad oświetlaczami układów odbiorczych, co jest innowacyjnym rozwiązaniem, które do tej pory nie było stosowane na żadnym radioteleskopie. Wszystkie instrumenty wykorzystane w pomiarach zdały egzamin niezawodności, co pozwoliło na zebranie unikalnego materiału obserwacyjnego. Opracowaniem wyników pomiarów zajmą się wszystkie zespoły z uczelni i firm uczestniczących w eksperymencie. Z Katedry Geodezji opracowaniem wyników pomiarów zajmuje się zespół w składzie: dr inż. Grzegorz Nykiel, dr inż. Jakub Szulwic i mgr inż. Paweł Tysiąc. Zaproponowany model rozproszonego opracowania tych samych danych z pewnością pozwoli znacznie szybciej osiągnąć ostateczne wnioski, aniżeli w przypadku opracowania ich tylko przez jeden zespół badawczy. Jesteśmy przekonani, że firmy uczestniczące w eksperymencie wykorzystają doświadczenia z pomiarów i ich wyniki w swojej działalności komercyjnej.

Podsumowanie eksperymentu i wstępna ocena wyników planowana jest na koniec listopada, które na zaproszenie Dziekana Wydziału prof. Krzysztofa Wilde i Kierownika Katedry Geodezji dra hab. inż. Marka Przyborskiego, prof. nadzw. PG odbędzie się na Politechnice Gdańskiej. Szczegółowy opis tego unikalnego eksperymentu i celu badań zostanie w najbliższym czasie opublikowany na łamach miesięcznika Geodeta. W momencie pisania tej informacji mamy już pierwsze wyniki, wszystkie zespoły z niespotykanym zaangażowaniem analizują obserwacje. Pierwszą wizualizację skanowanej czaszy anteny niezależnie wykonali Pan Piotr Falkowski z Warszawskiego Przedsiębiorstwa Geodezyjnego (prezentacja wideo) oraz dr inż. Grzegorz Nykiel z Katedry Geodezji Politechniki Gdańskiej.